Wat houdt armoede in?

In Nederland spreekt men van armoede als het inkomen van de persoon lager is dan 60% van het gemiddelde inkomen. Dit percentage wordt ook gebruikt binnen Europa (Soede, 2006). In Nederland ben je arm als het inkomen lager is dan het bijstandsniveau. Als je in Nederland onder dit niveau verdient krijg je een bijstandsuitkering. Dit zorgt ervoor dat er genoeg geld is om dagelijks te kunnen eten. Met het bijstandsniveau leef je in Nederland rond de armoedegrens (cmo, 2009). In Nederland zijn er twee armoedegrenzen aangegeven. De eerste armoedegrens is gebaseerd op het bijstandsniveau uit 1979 en is de lage-inkomensgrens. Deze grens draagt het voordeel met zich mee dat deze continue van toepassen is. Het bijstandsniveau van 1979 verandert niet meer waardoor deze grens ook niet meer verandert. Deze grens kan worden gezien als de grens van de absolute armoede. Dit omdat de koopkracht gelijk blijft maar de inflatie kan veranderen. De tweede grens is de beleidsmatige armoedegrens. Deze grens bevindt zich op 105% van het sociaal minimum. Het sociaal minimum is het bijstandsniveau. Dit minimum is het minimale bedrag om te kunnen bestaan en omvat de noodzakelijke kosten van het bestaan (Soede, 2006).

Economische crisis

De economische crisis in Nederland is eind 2008 begonnen. Toch nam de armoede binnen Nederland pas sterk toe in 2011. In 2012 was er nog een stevige groei binnen de armoede. Binnen de groei in armoede bevindt zich ook een groei binnen de langdurige armoede. Al vanaf 2007 is er een sterke armoedegroei onder kinderen. Een op de drie armen in Nederland bevindt zich in de leeftijdscategorie tot 18 jaar (cmo, 2009).

 

Armoede en obesitas

Onderzoek van de GGD in Den Haag toont aan dat mensen die behoren tot de risicogroep voor armoede een slechtere gezondheid hebben dan de andere inwoners van den Haag (van Dijk en van der Meer, 2012). Bijna tweederde (63,3 procent) van de inwoners zonder betaalde baan geeft aan een matige of slechte gezondheid te ervaren (NJI, z.j. a). Een kind dat zich slecht voelt door de gezinssituatie en hier niet over praat heeft een hoog risico op overgewicht omdat dit zich kan uiten in de vorm van eetproblemen. Het kind kan dan een continu hongergevoel hebben en dit willen bedwingen door veel te eten (Bonfait-Bouyer, M-H., Éveillard, A., 2010). Sport kan vaak door geldgebrek niet betaald worden (Steketee et al. 2013), dit kan invloed hebben op de beweging van een kind en daardoor op het overgewicht. I. Coene (Voedingskundige NICE) geeft aan dat mensen die in armoede leven vaker ziek zijn, minder lang leven en zeggen dat ze niet altijd geld hebben voor gezond eten. Armen eten meer geraffineerde graanproducten, vetten, zoetigheden en fastfood en minder groenten, fruit, volkoren producten, magere vlees- en zuivelproducten en vis (Coene 2006). Een minder goede gezondheid bij mensen met een lager inkomen komt mede doordat deze vaker meer roken en drinken, minder fruit en groente eten en minder bewegen (Boone 2007). Uit onderzoek (1999) blijkt dat kinderen met gezondheidsrisico's zich bevinden in drie soorten huishoudens: grote gezinnen, eenoudergezinnen en gezinnen waarvan beide ouders in het buitenland zijn geboren. Het is zo dat er met name in de groep langdurige armen relatief veel eenoudergezinnen zijn (Reelick 2010). De gezondheidsrisico's door armoede zijn bij deze gezinnen drie tot acht keer zo groot (Nederland e.a. 2007; NJI, z.j. a).

 

Armoede en verschillende gevolgen

Uit onderzoek van Professor Dekovic en anderen blijkt dat er een verband bestaat tussen armoede en het vaker hebben van psychosociale problemen, dit alleen tot de leeftijd van 12 jaar (NJI, z.j. a). Ook de studie van Hoelscher (2004) laat zien dat de armoede van ouders belangrijke gevolgen heeft op de  cognitieve ontwikkeling en het psychologisch welzijn van kinderen belemmert (Vranken, J., Campaert, G., Dierckx, D. & van Haarlem, A., 2009). De hulpverlener weet vaak al deze feiten maar slaagt er toch vaak niet in om de mensen echt te bereiken (Bouverne- de Bie, M., Claeys, A., de Cock, A. & Vanhee, J., 2003). De meeste kinderen vinden ‘erbij horen’ erg  belangrijk, als je arm bent is dit echter niet zo makkelijk. Je kunt geen merkkleding dragen en dagelijkse bezigheden zijn minder toegankelijk, bijvoorbeeld je verjaardag vieren, naar de bioscoop gaan of sporten. Kinderen die leven in armoede zijn vaak geen lid van een club en hebben het gevoel anders te zijn (NJI, z.j. b). Een kind kan schaamte, jaloezie en uitsluiting voelen ten opzichte van hun leeftijdsgenoten, sommige kinderen nemen zelfs zorgen van hun ouders over. Ook is het zo dat kinderen die in armoede leven meer angst en ongelukkig zijn toenemen (Vanhee 2007). Jongeren met gedragsproblemen en deliquent gedrag hebben vaak te maken met een opeenstapeling van risicofactoren, armoede kan er daar één van zijn. In buurten waarin veel arme gezinnen leven is sprake van verschillende problemen. Het gebrek aan sociaal kapitaal in een wijk heeft dan een slechte invloed (Vanhee 2007; NJI, z.j. b)

 

Literatuurlijst

Bonfait-Bouyer, M. & Éveillard, A. (2010). Beter omgaan met overgewicht. Oosterhout: Deltas.

Boone, M. (2007) Fruit eten: een gezonde gewoonte. ‘De relatie tussen sociaal-economische status en sociale cognities en gewoonte ten aanzien van fruitconsumptie. University of twente.

Bouverne- de Bie, M., Claeys, A., de Cock, A. & Vanhee, J. (2003). Armoede & participatie. Gent: Academia Press

Coene I. (2006). Gezond eten voor weinig geld; knelpunten en oplossingen. NUTRINEWS, 4, 13-19

Soede, A. (2006). Naar een nieuwe armoedegrens? Den Haag: Sociaal en Cultuur Planbureau.

Vanhee, L. (2007), ‘Weerbaar en broos: mensen in armoede over ouderschap: een verkennende kwalitatieve studie in psychologisch perspectief’. Leuven: Katholieke Universiteit Leuven.

Vranken, J., Campaert, G., Dierckx, D. & van Haarlem, A. (2009). Armoede en sociale uitsluiting. Leuven; uitgeverij acco.

1. NJI (z.j.) Gevolgen voor de ontwikkeling. Geraadpleegd op http://www.nji.nl/Gevolgen-voor-ontwikkeling

2. NJI (z.j.) Opgroeien in armoede. Geraadpleegd op http://www.nji.nl/Opgroeien-in-armoede.